เมื่อเข้าสู่ช่วงวางแผนงบประมาณสำหรับปี 2570 การปรับปรุงระบบผลิตน้ำร้อนอาจเป็นหนึ่งในแนวทางที่หลายธุรกิจเริ่มให้ความสำคัญ โดยเฉพาะกิจการที่ต้องใช้น้ำร้อนอย่างต่อเนื่อง เช่น โรงแรม โรงพยาบาล และโรงงานอุตสาหกรรม ซึ่งระบบน้ำร้อนไม่ได้เป็นเพียงส่วนหนึ่งของค่าใช้จ่ายด้านพลังงาน แต่ยังเกี่ยวข้องกับคุณภาพการบริการและความต่อเนื่องในการดำเนินงาน
สำนักงานพลังงานระหว่างประเทศ (IEA) ระบุในรายงาน Energy Efficiency 2025 ว่า การใช้พลังงานในอาคารคิดเป็นประมาณ 30% ของการใช้พลังงานขั้นสุดท้ายทั่วโลก ตัวเลขนี้ครอบคลุมการใช้พลังงานทุกระบบในอาคาร สำหรับการตั้งงบในระบบน้ำร้อน ควรเริ่มจากข้อมูลของสถานที่จริงตามเช็กลิสต์ต่อไปนี้
สารบัญเนื้อหา
1. ระบบเดิมมีต้นทุนเท่าไร และสูญเสียพลังงานตรงไหน
เริ่มจากแยกการใช้พลังงานของระบบน้ำร้อนออกจากค่าไฟหรือค่าเชื้อเพลิงรวม หากมีมิเตอร์ย่อยหรือบันทึกการใช้เชื้อเพลิง ให้ใช้ข้อมูลนั้นเป็นฐาน หากมีเพียงบิลรวม ให้ระบุว่าส่วนของระบบน้ำร้อนเป็นค่าประมาณและบันทึกวิธีที่ใช้คำนวณ
ตรวจทั้งเครื่องผลิตน้ำร้อน ฉนวนถังและท่อ อุณหภูมิที่ตั้งไว้ และการเดินปั๊มหมุนเวียน ผลตรวจจะช่วยตัดสินใจว่าควรแก้จุดสูญเสียในระบบเดิม หรือควรตั้งงบปรับเปลี่ยนอุปกรณ์
2. ขนาดเครื่องและถังรองรับช่วงที่ใช้น้ำร้อนมากที่สุดหรือไม่
บันทึกปริมาณใช้น้ำร้อนต่อวันควบคู่กับปริมาณในชั่วโมงที่ใช้สูงสุด อุณหภูมิที่จุดใช้ และช่วงเวลาที่มีการใช้น้ำพร้อมกัน โรงแรมควรดูข้อมูลในช่วงที่มีผู้เข้าพักมาก ส่วนโรงงานควรดูตามกะหรือรอบการผลิต
ใช้ข้อมูลนี้เลือกกำลังผลิตและขนาดถังเก็บร่วมกัน โดยตรวจด้วยว่าเครื่องมีเวลาผลิตน้ำร้อนกลับมาเติมถังเพียงพอก่อนรอบใช้งานครั้งถัดไป หากมีแผนเพิ่มห้องพักหรือกำลังผลิต ให้ประเมินความต้องการส่วนเพิ่มไว้ตั้งแต่ต้น
3. ระบบใหม่ติดตั้งร่วมกับอุปกรณ์เดิมได้หรือไม่
สำรวจว่าระบบไฟฟ้ารองรับกำลังไฟเพิ่มได้เพียงใด มีพื้นที่ติดตั้งและซ่อมบำรุงเพียงพอหรือไม่ และถัง ท่อ หรือระบบควบคุมเดิมส่วนใดใช้ต่อได้ รวมถึงวางแผนสลับระบบระหว่างติดตั้งเพื่อให้จุดใช้งานสำคัญยังมีน้ำร้อน
หากพิจารณานำความร้อนเหลือทิ้งจากระบบปรับอากาศหรือระบบทำความเย็นกลับมาผลิตน้ำร้อน ให้ตรวจว่ามีความร้อนเพียงพอที่อุณหภูมิและเวลาที่ต้องการหรือไม่ หากช่วงเวลาผลิตและใช้น้ำร้อนต่างกัน ควรประเมินความจุถังเก็บร่วมด้วย
4. ทางเลือกใดมีต้นทุนรวมเหมาะสมที่สุด
เปรียบเทียบการปรับปรุงระบบเดิม การใช้เครื่องใหม่ร่วมกับระบบเดิม และการเปลี่ยนระบบทั้งหมด โดยใช้ความต้องการน้ำร้อนและระยะเวลาประเมินเดียวกัน พิจารณาระยะเวลาคืนทุนควบคู่กับต้นทุนตลอดอายุการใช้งาน (Life-Cycle Cost) ซึ่งรวม ค่าอุปกรณ์และติดตั้ง ค่าพลังงาน ค่าบำรุงรักษา ค่าซ่อมแซม และค่าเปลี่ยนอุปกรณ์ โดยคิดค่าใช้จ่ายในอนาคตเป็นมูลค่าปัจจุบัน
ตัวอย่างเช่น PAC Heatralized ในรุ่นที่มีค่า COP ประมาณ 4.0 หมายความว่าเครื่องใช้พลังงานไฟฟ้า 1 หน่วย เพื่อให้พลังงานความร้อนแก่น้ำประมาณ 4 หน่วย
เมื่อเทียบกับเครื่องทำน้ำร้อนไฟฟ้าแบบความต้านทานที่ให้ความร้อนเท่ากัน จึงอาจลดการใช้ไฟฟ้าในระดับเครื่องได้ประมาณ 75% ภายใต้เงื่อนไขที่เทียบเคียงกัน ทั้งนี้ ผลประหยัดจริงของระบบขึ้นอยู่กับลักษณะการใช้งานและองค์ประกอบของระบบทั้งหมด
เมื่อตั้งงบ ให้คำนวณจากอุณหภูมิและปริมาณใช้งานจริง รวมพลังงานของปั๊มและอุปกรณ์สำรอง ตลอดจนความสูญเสียจากถังและท่อ หากระบบเดิมใช้หม้อไอน้ำเชื้อเพลิง ให้ใช้ประสิทธิภาพและราคาเชื้อเพลิงของระบบเดิมในการคำนวณต้นทุนที่ภาระน้ำร้อนเท่ากัน
5. หากเครื่องหยุด ระบบยังจ่ายน้ำร้อนให้จุดสำคัญได้หรือไม่
ระบุจุดใช้งานที่ต้องจ่ายน้ำร้อนต่อเนื่อง อุณหภูมิที่ต้องรักษา และระยะเวลาที่แต่ละจุดยอมให้ระบบหยุดได้ จากนั้นกำหนดกำลังสำรองและวิธีสลับระบบเมื่อเครื่องขัดข้องหรือหยุดบำรุงรักษา
กำหนดเกณฑ์ตรวจรับตั้งแต่ก่อนสั่งซื้อ เช่น อุณหภูมิและปริมาณน้ำร้อนที่ต้องจ่ายได้ในชั่วโมงที่ใช้สูงสุด รวมถึงวิธีทดสอบการสลับไปใช้ระบบสำรอง
6. จะตรวจสอบผลประหยัดหลังติดตั้งอย่างไร
กำหนดจุดวัดและเก็บข้อมูลก่อนปรับปรุงระบบ เพื่อใช้เปรียบเทียบกับข้อมูลหลังติดตั้ง ควรวัดพลังงานที่ใช้ ปริมาณน้ำร้อน และอุณหภูมิน้ำเข้าและออก โดยนับอุปกรณ์ในขอบเขตเดียวกันทั้งสองช่วง เช่น เครื่องผลิตน้ำร้อนและปั๊มที่เกี่ยวข้อง
เมื่อปริมาณใช้งานเปลี่ยนตามจำนวนผู้เข้าพักหรือรอบการผลิต ให้ปรับฐานเปรียบเทียบตามภาระความร้อนที่ระบบต้องจ่าย วิธีนี้ช่วยให้ประเมินผลประหยัดจากการปรับปรุงระบบได้ใกล้เคียงกับสภาพการใช้งานจริงมากขึ้น
วางงบระบบน้ำร้อนให้คุ้มค่า ต้องเริ่มด้วยความเข้าใจ
การวางงบระบบน้ำร้อนสำหรับปี 2570 ไม่จำเป็นต้องเริ่มจากการเลือกเครื่องใหม่เสมอไป แต่ควรเริ่มจากการทำความเข้าใจระบบที่ใช้อยู่ ทั้งต้นทุนพลังงาน ปริมาณการใช้น้ำร้อน และข้อจำกัดของระบบเดิม
เมื่อมีข้อมูลเหล่านี้ ธุรกิจก็จะสามารถเปรียบเทียบทางเลือกและวางแผนลงทุนได้อย่างรอบด้านมากขึ้น ไม่ว่าจะเป็นการปรับปรุงระบบเดิมหรือการนำเทคโนโลยีใหม่เข้ามาเสริม โดยสามารถปรึกษาทีมวิศวกร PAC เพื่อช่วยประเมินความเหมาะสมของระบบกับลักษณะการใช้งานจริงได้อย่างคุ้มค่า และมีประสิทธิภาพ คลิก
